Księgi rachunkowe z wyboru zamiast KPiR - od kiedy można je prowadzić i jak zgłosić wybór (art. 24a ust. 5 u.p.d.o.f.)
Przedsiębiorczyni w połowie roku postanawia przejść z KPiR na księgi rachunkowe, choć nie musi. Trzeba ustalić dwie rzeczy: od kiedy może i jak informuje o wyborze.
Pytanie
Anna Nowak prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą opodatkowaną według skali podatkowej i podatkową księgę przychodów i rozchodów. Jej przychody w rozumieniu art. 14 u.p.d.o.f. wynoszą co roku ok. 900 000 zł, tyle wyniosły w 2025 r. i tyle wyniosą w 2026 r. W czerwcu 2026 r. postanowiła przejść na księgi rachunkowe, choć nie ma takiego obowiązku. Od kiedy najwcześniej może je prowadzić i jak według ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych informuje o tym wyborze?
A
od początku 2027 r., a o prowadzeniu ksiąg rachunkowych poinformuje w zeznaniu składanym za 2027 r.,
✓ Poprawna odpowiedź
B
od lipca 2026 r., jeżeli przed rozpoczęciem ich prowadzenia zawiadomi o wyborze naczelnika urzędu skarbowego,
C
od początku 2027 r., jeżeli do 20 stycznia 2027 r. zawiadomi o wyborze naczelnika urzędu skarbowego.
Wyjaśnienie
Zgodnie z art. 24a ust. 5 u.p.d.o.f. osoba fizyczna, której przychody za poprzedni rok podatkowy są niższe od równowartości kwoty w euro określonej w przepisach o rachunkowości, może prowadzić księgi rachunkowe również od początku następnego roku podatkowego i informuje o tym w zeznaniu składanym za rok podatkowy, w którym były prowadzone. Anna podjęła decyzję w trakcie 2026 r., a jej przychody za 2026 r. będą niższe od progu, więc może prowadzić księgi rachunkowe od początku 2027 r. i poinformuje o tym w zeznaniu za 2027 r. Wariant z przejściem od lipca 2026 r. pomija, że wybór działa od początku roku podatkowego. Wariant z zawiadomieniem naczelnika do 20 stycznia przenosi na ten wybór termin znany z wyboru formy opodatkowania; art. 2 ust. 2 ustawy o rachunkowości wymaga zawiadomienia urzędu skarbowego przed rozpoczęciem roku obrotowego, ale tylko o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, a art. 24a ust. 5 u.p.d.o.f. przewiduje informację w zeznaniu.
Gdzie jest haczyk
Pytanie łączy dwa rozstrzygnięcia i każdy błędny wariant myli co najmniej jedno. Art. 24a ust. 5 u.p.d.o.f. pozwala prowadzić księgi z wyboru tylko od początku następnego roku podatkowego, więc środek roku odpada. Sposób zgłoszenia też jest nieoczywisty: podatnik informuje o wyborze w zeznaniu za rok, w którym prowadził księgi, a ogólny obowiązek zawiadomienia urzędu z art. 2 ust. 2 ustawy o rachunkowości działa tylko, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Termin 20 stycznia pochodzi z wyboru formy opodatkowania i tu nie ma zastosowania.
Przepis
Art. 24a ust. 5 u.p.d.o.f.: Osoba fizyczna (...) może prowadzić księgi rachunkowe również od początku następnego roku podatkowego, jeżeli przychody, w rozumieniu art. 14, za poprzedni rok podatkowy są niższe niż równowartość w walucie polskiej kwoty określonej w euro w przepisach o rachunkowości. W tym przypadku podatnik informuje o prowadzeniu ksiąg rachunkowych w zeznaniu (...) składanym za rok podatkowy, w którym były prowadzone. (linie 8182-8188) Art. 2 ust. 2 u.o.r.: (...) przed rozpoczęciem roku obrotowego są obowiązani, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zawiadomienia o tym urzędu skarbowego (linia 97).
O pytaniu
Podstawa prawna art. 24a ust. 5 u.p.d.o.f.; art. 2 ust. 2 ustawy o rachunkowości
Dziedzina egzaminu Ewidencja podatkowa i zasady prowadzenia ksiąg podatkowych
Akt Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych